gitara.pl

Teoria muzyki

Nie będzie chyba dla nikogo zaskoczeniem stwierdzenie, że bez solidnych podstaw teoretycznych na niewiele mogą się zdać nasze wysiłki w zmaganiach z instrumentem. Bez znajomości teorii można oczywiście grać z lepszym bądź gorszym efektem, lecz będzie to gra "po omacku". Gorąco zachęcamy do stopniowego i systematycznego pogłębiania swej wiedzy z zakresu teorii muzyki. Na początek zupełnie podstawowe informacje z teorii muzyki...

Zapis nutowy

Zapis nutowy jest ogólnie przyjętym sposobem zapisu muzyki. Wygodnym szablonem służącym do zapisu muzyki jest pięciolinia. Umieszcza się na niej poszczególne nuty oraz dodatkowe symbole informujące muzyka o wielu szczegółach interpretacyjnych.

Nuty są umieszczane na liniach pięciolinii lub pomiędzy nimi. Im wyżej jest umieszczona nuta, tym jej dźwięk jest wyższy. Jeśli nuta wychodzi poza pięciolinię, stosuje się dodatkowe krótkie linie umożliwiające precyzyjne umieszczenie nuty powyżej lub poniżej pięciolinii.

klucz wiolinowyWidoczny obok symbol to klucz wiolinowy, który określa system zapisu nut. Informuje iż miejsce jego "ślimaka" to dźwięk g. Patrząc od dołu, kolejne linie pięciolinii to dźwięki: e g h d f, natomiast miejsca pomiędzy nimi to: f a c e.

dźwięki na pięciolini

Nuty przeznaczone na gitarę zapisuje się o oktawę wyżej niż w rzeczywistości. Robi się tak dla ułatwienia, gdyż gitara jest strojona niżej niż wynikałoby to z zapisu nutowego.

dźwięki pustych strun

Dźwięki pustych sześciu strun gitary przedstawiono powyżej. Są to kolejno (licząc od dołu): e, a, d, g, h i e.

skala gitary

Kolejny rysunek przedstawia skalę gitary: rozpoczyna się ona na dźwięku e. Najwyższy dźwięk jest uzależniony od możliwości kokretnej gitaray, a ściślej mówiąc od ilości progów. Dla gitar akustycznych i klasycznych będzie to dźwięk h, c lub wyższy, natomiast w przypadku gitar elektrycznych z reguły jest to cis, d lub e (kolejno: 21, 22 i 24 progi).

Wartości rytmiczne

Wartości rytmiczne są nierozerwalnie związane z muzyką i stanowią jej trzon.

4/4

Każdy utwór można podzielić na takty, w których znajduje się określona ilość dźwięków lub pauz. Najczęściej stosowane metrum to 4/4, co oznacza, że w pojedynczym takcie zmieszczą się 4 ćwierćnuty (1 ćwierćnuta = 1/4 całej nuty, zatem zapis 4/4 oznacza, że w takcie o takim metrum znajdą się 4 ćwierćnuty lub inne nuty i pauzy, których łączna długość będzie równa całej nucie).

4/4: dwie półnuty
4/4: cztery ćwierćnuty
4/4: osiem ósemek
4/4: szesnaście szesnastek

Powyżej widać, jak takt 4/4 może być wypełniony nutami o różnej długości. Kolejno są to: 2 półnuty, 4 ćwierćnuty, 8 ósemek i 16 szesnastek. Dalej mogą być trzydziestodwójki czy nawet sześćdziesięcioczwórki (z czterema kreskami). Oczywiście istnieją i inne podziały, np. 3/4: 3 ćwierćnuty (1/4 + 1/4 + 1/4 = 3/4) czy też 2/4, 5/4 lub 7/8.

Do określenia metrum najczęściej używa się ćwierćnuty (wartość 4 reprezentująca ćwierćnutę pojawia się "w mianowniku", np. 4/4, 3/4). Są także inne wartości, posługujące się na przykład ósemką, jak choćby 7/8 (7 ósemek to cały takt).

Obok nut pojawiają się także pauzy, które również posiadają swój "czas trwania". Poniżej znajduje się zestawienie wartości nut oraz pauz:

cała nutaCAŁA NUTA
pauza całonutowaPAUZA CAŁONUTOWA
półnutaPÓŁNUTApauza półnutowaPAUZA PÓŁNUTOWA
ćwierćnutaĆWIERĆNUTApauza ćwierćnutowaPAUZA ĆWIERĆNUTOWA
ósemkaÓSEMKApauza ósemkowaPAUZA ÓSEMKOWA
szesnastkaSZESNASTKApauza szesnastkowaPAUZA SZESNASTKOWA
trzydziestodwójkaTRZYDZIESTODWÓJKApauza trzydziestodwójkowaPAUZA TRZYDZIESTODWÓJKOWA
sześćdziesięcioczwórkaSZEŚĆDZIESIĘCIOCZWÓRKApauza sześćdziesięcioczwórkowaPAUZA SZEŚĆDZIESIĘCIOCZWÓRKOWA

kropka za nutą

Jeśli za nutą pojawi się kropka, to oznacza to, iż wartość tej nuty przedłuża się o połowę, zatem np. kropka dodana do półnuty nadaje jej wartość równą trzem ćwierćnutom. Czasem stosuje się także dwie albo nawet trzy kropki. Dwie kropki oznaczają przedłużenie wartości nuty o połowę (pierwsza kropka) i o 1/4 (druga kropka), czyli w sumie o 3/4.

triola

Często stosuje się tzw. triole, czyli grupy trzech nut lub pauz grane w czasie dwóch nut o tej samej wartości. Oprócz triol stosuje się kwintole (czyli 5 nut granych w czasie czterech) i inne, ale są one stosowane znacznie rzadziej.

Każdy utwór może być zagrany w różnym tempie. Tempo oznacza się podając symbol nuty i oznaczenie liczbowe BPM (beat per minute, czyli ilość bitów na minutę). Proście mówiąc jest to wartość informaująca o tym, ile tych nut zmieści się w jednej minucie. Im liczba jest większa, tym utwór jest grany szybciej. Jest on umieszczany na początku zapisu nutowego i ewentualnie w miejscach, gdzie następuja zmiana tempa.

Redakcja

Copyright © 2000 gitara.pl Wszelkie prawa zastrzeżone